🇬🇧 This complete guide is also available in English.
Read in English ➔

नेपालमा अध्ययन, रोजगारी, वैदेशिक यात्रा, वा कुनै पनि कानुनी तथा प्रशासनिक कामका लागि कागजात पेश गर्दा “नोटरी पब्लिकबाट प्रमाणित गराउनुहोस्” भन्ने शब्द प्रायः सुनिन्छ। तर धेरैजसो सेवाग्राहीहरूलाई नोटरी पब्लिक भनेको के हो, यसले के-के काम गर्छ, र यसको कानुनी मान्यता किन यति धेरै छ भन्नेबारे पूर्ण जानकारी हुँदैन। यस विस्तृत गाइडमा हामी नेपालको नोटरी पब्लिक सम्बन्धी सम्पूर्ण कानुनी र व्यावहारिक पक्षहरूको चर्चा गर्नेछौँ।

१. नोटरी पब्लिक भनेको के हो? (Definition of Notary Public)

नेपालको नोटरी पब्लिक ऐन, २०६३ अनुसार नेपाल सरकार, कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय अन्तर्गतको नेपाल नोटरी पब्लिक काउन्सिल (Nepal Notary Public Council – NNPC) बाट प्रमाणपत्र तथा इजाजत प्राप्त कानुन व्यवसायी (अधिवक्ता वा वरिष्ठ अधिवक्ता) लाई नोटरी पब्लिक भनिन्छ।

नोटरी पब्लिक एक प्रकारको सार्वजनिक अधिकारी (Public Officer) हुन्, जसलाई कागजातको सत्यता जाँच्ने, हस्ताक्षर प्रमाणित गर्ने, र आधिकारिक अनुवाद गर्ने राज्यद्वारा प्रत्यायोजित अधिकार प्राप्त हुन्छ।

२. नोटरी पब्लिकका मुख्य ३ वटा कानुनी कामहरू

नोटरी पब्लिक ऐन, २०६३ को दफा १९ ले नोटरीलाई मुख्य तीनवटा कार्य गर्ने अधिकार तोकेको छ:

१. सक्कल बमोजिम नक्कल प्रमाणित (True Copy Certification)

नागरिकता, शैक्षिक प्रमाणपत्र, जन्मदर्ता, जग्गाधनी प्रमाणपुर्जा जस्ता सक्कल कागजात हेरी त्यसको फोटोकपीमा “सक्कल बमोजिम नक्कल दुरुस्त छ” (Certified True Copy) भनी आधिकारिक छाप र हस्ताक्षर लगाउने कार्य।

२. प्रमाणित अनुवाद (Certified Translation)

नेपाली भाषामा जारी भएका सरकारी कागजातहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय मानक अनुसार अंग्रेजीमा आधिकारिक अनुवाद गरी नोटरी सिल र शपथसहित प्रमाणीकरण गर्ने कार्य।

३. लिखत प्रमाणीकरण (Attestation of Deeds & Affidavits)

कानुनी शपथपत्र (Affidavit), मन्जुरीनामा, अधिकृत वारेसनामा (Power of Attorney), र सम्झौता पत्रहरूमा सम्बन्धित व्यक्तिको वास्तविक पहिचान यकिन गरी निजकै रोहबरमा हस्ताक्षर गराउने कार्य।

३. नोटरी प्रमाणीकरण किन आवश्यक पर्छ?

  • सक्कली कागजातको सुरक्षा: कुनै पनि संस्था वा दूतावासलाई सक्कल नागरिकता वा शैक्षिक प्रमाणपत्र बुझाउँदा हराउने जोखिम हुन्छ। त्यसैले सक्कलको सट्टा नोटरी गरिएको प्रतिलिपि (True Copy) बुझाइन्छ, जसको कानुनी मान्यता सक्कल सरह नै हुन्छ।
  • अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता: नेपालमा जारी भएका नेपाली भाषाका प्रमाणपत्रहरू विदेशी विश्वविद्यालय, अध्यागमन, र दूतावासहरूले सीधै बुझ्न सक्दैनन्। नोटरी पब्लिकबाट प्रमाणित अनुवाद भएपछि मात्र ती कागजातहरू विश्वव्यापी रूपमा स्वीकार्य हुन्छन्।
  • कीर्ते नियन्त्रण: नोटरी पब्लिकले कागजातको आधिकारिकता रुजु गर्ने हुनाले नक्कली कागजात प्रयोग हुन पाउँदैन।

४. काठमाडौँमा आधिकारिक नोटरी सेवा कहाँ पाउने?

चाबहिल चोकस्थित हाम्रो नोटरी (Hamro Notary) मा नेपाल नोटरी पब्लिक काउन्सिलबाट दर्तावाल कानुन व्यवसायीहरूद्वारा प्रत्यक्ष सेवा उपलब्ध छ। यहाँ १० देखि १५ मिनेटमै द्रुत, पारदर्शी सरकारी दररेटमा सबै प्रकारका नोटरी तथा अनुवाद सेवाहरू लिन सकिन्छ।