अत्यन्त जरुरी कानुनी सूचना (Critical Legal Notice)
नोटरी पब्लिक ऐन, २०६३ र नेपाल नोटरी पब्लिक काउन्सिलको नियमावली अनुसार नेपालमा अनलाइन वा भर्चुअल (Remote/Online) नोटरी प्रमाणीकरण पूर्ण रूपमा गैरकानुनी छ। हस्ताक्षरकर्ता वा सेवाग्राही इजाजतप्राप्त नोटरी पब्लिकको सामुन्ने स्वयं भौतिक रूपमा उपस्थित नभई जारी गरिएका कुनै पनि नोटरी छाप, सक्कल बमोजिम नक्कल, वा शपथपत्रहरू कानुनी रूपमा स्वतः बदर (Null & Void) हुन्छन् र यस्ता कागजात विदेशी दूतावास, अध्यागमन विभाग, बैंक तथा अदालतहरूले सीधै अस्वीकार गर्दछन्।
१. व्यवस्थापकीय म्यान्डेट: नोटरी पब्लिक ऐन, २०६३ को प्रस्तावना
नेपालमा किन अनलाइन नोटरी गर्न मिल्दैन भन्ने कुरा बुझ्नको लागि सर्वप्रथम नेपालको नोटरी कानुनको मेरुदण्ड मानिने नोटरी पब्लिक ऐन, २०६३ (२०६३ सालको ऐन नं. ९) को प्रस्तावना (Preamble) हेर्नुपर्छ:
“प्रस्तावना : लिखत गर्दा लिखतमा हस्ताक्षर गर्ने वास्तविक व्यक्तिको यकिन गरी जालसाजी र कीर्तेजन्य काम कारबाही नियन्त्रण गर्न तथा सरल र सुलभ तरिकाले कागजातको अनुवाद गराउने व्यवस्था गरी सर्वसाधारणको हित कायम गर्नको लागि नोटरी पब्लिक सम्बन्धी कानूनी व्यवस्था गर्न वाञ्छनीय भएकोले, प्रतिनिधि सभाको घोषणा, २०६३ जारी भएको पहिलो वर्षमा प्रतिनिधि सभाले यो ऐन बनाएकोछ ।”
संसद्ले यो ऐन निर्माण गर्दा नै मुख्य उद्देश्य “हस्ताक्षर गर्ने वास्तविक व्यक्तिको यकिन गरी जालसाजी र कीर्ते नियन्त्रण गर्नु” राखेको छ। कम्प्युटर स्क्रिन वा ह्वाट्सएपबाट छाप पठाएर वास्तविक व्यक्तिको जैविक यकिन गर्न असम्भव हुने भएकाले कानुनले भौतिक उपस्थिति अनिवार्य गरेको हो।
२. भौतिक उपस्थिति अनिवार्य गर्ने कानुनी प्रावधानहरू
क. हस्ताक्षरकर्ताको यकिन र प्रमाणीकरण (दफा १९)
नोटरी पब्लिक ऐन, २०६३ को दफा १९ बमोजिम नोटरी पब्लिकलाई मुख्य तीनवटा कार्य गर्ने अधिकार छ:
- कागजातको सक्कल बमोजिम नक्कल प्रमाणित गर्ने (Certifying True Copy)।
- लिखत, मस्यौदा, वारेसनामा तथा शपथपत्र प्रमाणीकरण गर्ने (Witnessing & Certifying Deeds)।
- कागजातको आधिकारिक अनुवाद गर्ने (Certified Translation)।
यी प्रत्येक कार्यमा नोटरी पब्लिकले सक्कल कागजात आफ्नै आँखाले निरीक्षण गर्नुपर्छ र कागजात पेश गर्ने व्यक्ति नै सो कागजातको वास्तविक धनी हो भनी यकिन गर्नुपर्दछ।
ख. नोटरीको सामुन्ने उपस्थित हुनुपर्ने नियम (नियम १८)
नोटरी पब्लिक नियमावली, २०६३ को नियम १८ ले लिखत प्रमाणीकरण गर्दा सेवाग्राही सरकारी फोटोसहितको परिचयपत्र (नागरिकता, राहदानी वा राष्ट्रिय परिचयपत्र) सहित स्वयं उपस्थित भई नोटरीको सामुन्ने हस्ताक्षर र ल्याप्चे गर्नुपर्ने स्पष्ट व्यवस्था गरेको छ। नोटरीले सोको रेकर्ड आधिकारिक दर्ता स्रेस्ता (Notary Register) मा राखी सेवाग्राहीको दस्तखत गराउनुपर्छ।
३. सामाजिक सञ्जालमा देखिने “अनलाइन नोटरी” ठगीका जोखिमहरू
फेसबुक, टिकटक वा टेलिग्राममा “घरमै बसीबसी इमेल वा कुरियरबाट नोटरी छाप” दिने भन्दै विज्ञापन गर्ने गिरोहहरूबाट सावधान रहनुहोस्। यस्ता नक्कली वा नियमविपरीत छाप लगाउँदा सेवाग्राहीले निम्न गम्भीर परिणाम भोग्नुपर्छ:
| जोखिमको क्षेत्र | आवेदकलाई पर्ने कानुनी तथा व्यावहारिक असर |
|---|---|
| दूतावास र भिसा अस्वीकृति (Visa Rejection) | काठमाडौँस्थित विदेशी दूतावासहरू (अस्ट्रेलिया, क्यानडा, अमेरिका, बेलायत, युरोपेली तथा खाडी मुलुक) ले नोटरी छापको आधिकारिकता नेपाल नोटरी पब्लिक काउन्सिलको अनलाइन डाटाबेसमा जाँच्ने गर्दछन्। फर्जी नोटरी भेटिएमा भिसा रद्द हुनुका साथै १० वर्षसम्मको प्रतिबन्ध (Ban) लाग्न सक्छ। |
| कीर्ते मुद्दामा फौजदारी दायित्व (Criminal Liability) | मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ अनुसार नक्कली छाप प्रयोग गर्नु वा सरकारी छाप कीर्ते गर्नु गम्भीर फौजदारी अपराध हो, जसमा जेल सजाय र भारी जरिवानाको व्यवस्था छ। |
| अदालतमा अमान्य (Inadmissible in Court) | भौतिक उपस्थिति बिना गरिएका अधिकृत वारेसनामा (POA) वा लेनदेनका सम्झौताहरू अदालतमा विवाद पर्दा प्रमाणको रूपमा पूर्णतया अमान्य हुन्छन्। |
४. अनलाइन के गर्न मिल्छ र केका लागि कार्यालय आउनुपर्छ?
कानुनले भौतिक उपस्थिति अनिवार्य गरे तापनि प्रविधिको प्रयोगले तपाईंको समय धेरै बचत गर्न सकिन्छ:
- अनलाइन गर्न मिल्ने (Online Review): तपाईंले आफ्ना कागजातहरूको स्पष्ट फोटो वा स्क्यान कपी हाम्रो ह्वाट्सएपमा पठाएर प्रारम्भिक अध्ययन गराउन, सरकारी दस्तुर बुझ्न, र अनुवादको मस्यौदा पहिले नै तयार गराउन सक्नुहुन्छ।
- भौतिक उपस्थिति चाहिने (Physical Verification): अनुवादको ड्राफ्ट तयार भइसकेपछि सक्कल कागजात लिई कार्यालयमा १० मिनेटका लागि उपस्थित हुनुपर्छ, जहाँ नोटरीले सक्कल हेरी तपाईंको रोहबरमा छाप र हस्ताक्षर गरिदिन्छन्।
५. हाम्रो नोटरी (Hamro Notary) मा १० मिनेटमै वैधानिक सेवा
हाम्रो नोटरी, चाबहिल चोक, काठमाडौँमा हामी कानुनको १००% पालना गर्दै सेवाग्राहीको अमूल्य समयको उच्च सम्मान गर्दछौँ। ह्वाट्सएपमार्फत पहिले नै कागजात पठाउनुभएमा कार्यालय आउनासाथ १० देखि १५ मिनेटमै सम्पूर्ण प्रक्रिया सम्पन्न हुन्छ।
आधिकारिक नोटरी प्रमाणीकरणका लागि:
- स्थान: नरमाया भवन, चाबहिल चोक, काठमाडौँ (के.एल. टावरको ठीक अगाडि)
- समय: आइतबार देखि शुक्रबार, बिहान ९:०० देखि साँझ ६:०० सम्म (कुनै अपोइन्टमेन्ट नचाहिने)
- सरकारी दररेट: प्रति कागजात रु. १०० बाट सुरु (आधिकारिक दस्तुर तालिका हेर्नुहोस्)
Leave a Reply